Pierwszy raz do Indii?
- Pierwszy raz za granicê. - Przed pani¹ nowe horyzonty.
To s¹ jaskinie Marabaru. Jakieœ 30 km z Chandrapore.
Ach tak.
Pani Moore wraca 12-ego maja z Rawalpindi. A pani dopiero ustali datê.
Czy tak?
Zostanê d³u¿ej, zapewne.
Gdy zechc¹ panie wracaæ razem, proszê daæ znaæ.
Dobrze.
Oto stosowne nalepki oraz bilety pani i pani Moore.
Udanej podró¿y. Wicekról bêdzie na pok³adzie.
Na pewno o¿ywi atmosferê.
Nie³adnie, ¿e Ronny nas nie przywita³.
- To 1600 km drogi. - Przyjecha³yœmy 8000 km by siê z nim spotkaæ.
"Nie wiêcej ni¿ po dwie Anny."
Dziêkujê. Dziêkujê.
Victoria Station.
- Co znowu? - Ja otworzê.
- Pani Moore? - Tak?
Nazywam siê Turton.
Mój m¹¿ jest skarbnikiem.
Bilety ma ten hinduski d¿entelmen.
G³ówny zarz¹dca Chandrapore? Ronny jest jego "Burra Sahib".
Ty pewnie jesteœ Adela.
Tak.
Proszê wybaczyæ. Jesteœmy zmêczone.
Chcia³am powitaæ was w naszej trzódce... Ruszyliœmy.
Napijemy siê czegoœ póŸniej, gdy odzyskaj¹ panie si³y. Do widzenia.
Pozna³a pani Ronny'ego w dystrykcie Lake?
- Zgadza siê. - Proszê mi wybaczyæ.
W Chandrapore nic siê nie ukryje. A jestem urodzon¹ romantyczk¹.
Panna Quested by³a z ciotk¹, a ja z Ronnym.
Wie pani, Ronny radzi sobie wybornie. Bêdzie pani dumna z niego.
Zgadza siê. Prawdziwy z niego sahib.
Takich nam trzeba.
Kiedy ju¿ siê zadomowimy...
...chêtnie poznamy waszych hinduskich przyjació³.
W gruncie rzeczy, nie utrzymujemy z nimi kontaktów towarzyskich...
...choæ pewnie nie brakuje im zalet.
To jest Wschód, pani Moore. Kwestia ró¿nicy kultur.
Czy z Ronny'ego naprawdê móg³ siê zrobiæ sahib?
Owszem.
Przecie¿ przyjecha³aœ po to.
Wkrótce siê przekonasz.
Okropna kobieta.
Tak.
Lepiej œpijmy, moja droga.
Witaj, mamo! A gdzie Adela?
Tu.
Nie mogê w to uwierzyæ.
Antony!
Antony zajmie siê baga¿em. Wybacz, ale nale¿ê do komitetu powitalnego.
Wybaczcie, ze was opuœci³em, ale powraca do nas wielki cz³owiek.
- Naprawdê jest taki wa¿ny? - Ale¿, mamo.
Uwa¿aj!
- To Turton. - Turton?
McBryde. Hamidullah mówi³, ¿e kiedyœ to by³ dobry cz³owiek.
Wszyscy staj¹ siê tacy sami.
Wystarcz¹ dwa lata.
- Kobiety s¹ gorsze. - Tym wystarczy pó³ roku.
Ronny, czy to cia³o zmar³ego?
Tak, przykro mi. Zaraz to miniemy.
Czemu wci¹¿ mówimy o Anglikach?
Bo ich podziwiamy, doktorze Sahib.
I w tym sêk.
Do jutra!
Anglicy!
- No i jesteœmy. - £adnie tu.
- To wzgórza Marabaru? - Zgadza siê.
- Tam s¹ jaskinie? - Chyba tak.
Zajmê ci jutro dzieñ. Poka¿emy siê w klubie.
- ChodŸ, napijemy siê herbaty? - Dobrze.
Dobranoc, mamo.
Tak?
- Dobranoc. - Dobranoc.
Rozwa¿ywszy dowody, s¹d uznaje pana winnym oszustwa...
...i skazuje na dwa miesi¹ce ciê¿kich robót.
Wyprowadziæ.
- Jak posz³o? - Obejrza³yœmy wszystko.
Koœció³, szpital, pomnik ofiar wojny i koszary.
- Pan Hadley by³ bardzo skrupulatny. - Œwietnie. A teraz do klubu.
Ogórek.
Moja droga, rzadko otrzymujemy od losu to, czego akurat byœmy chcieli.
Przygody siê zdarzaj¹, ale rzadko oczekiwane.
Doktorze Sahib, kiedy znajdziemy ci ¿onê?
Mam nadmiar obowi¹zków, ciociu.
Zapraszamy biedaka na obiad, prosimy o pomoc lekarsk¹, a ty zawsze swoje...
To wszystko co mogê zrobiæ.
Powinno pomóc.
Ale powtarzam, proszê nie piæ wody z kranu.
Trzeba gotowaæ j¹, gotowaæ!
A teraz zjemy. Selim!
Czemu wci¹¿ pytasz go o œlub?
Prawie wszystko wysy³a dzieciom, ¿yje skromnie.
Czego chcesz wiêcej?
Przyniesiono liœcik od majora Callendara.
Ka¿e mi przybyæ co ¿ywo.
A z³apa³em gumê w rowerze.
Major sahib wyszed³ przed pó³ godzin¹.
- Nie zostawi³ wiadomoœci? - Nie.
Pani Lesley, zajecha³a tonga. ChodŸ.
Wybornie.
Mam nadziejê, ¿e siê zmieœcimy.
Nie ma co grymasiæ, szczególnie w tym kraju.
Do klubu!
Czemu ten g³upiec stoi?
Jutro zap³acê. JedŸ.
Czy mo¿na...
Pani, kobietom nie wolno do meczetu.
- Trzeba zdj¹æ buty. - Zdjê³am, buty zosta³y za progiem.
W takim razie... proszê o wybaczenie.
- Pozwól mi wejœæ. - Pani.
Mam racjê, prawda?
Bez butów wolno mi tu wejœæ?
Oczywiœcie, ale nie wiele pañ tu bywa.
Szczególnie, gdy nikogo tu nie ma.
Jest Bóg.
Tak jest.
Dobrze powiedziane. Kim pani jest?
Nazywam siê Moore.
Przysz³am z klubu.
Daj¹ nudnawy musical, który widzia³am ju¿ w Londynie.
- Zreszt¹ by³o tam gor¹co. - Nie powinna pani chodziæ sama.
Z³ych ludzi nie brak, a z gór schodz¹ pantery.
- I wê¿e te¿. - Ale pan przyszed³ sam.
- Czêsto tu bywam. Przywyk³em. - Do wê¿y?
Jestem lekarzem. Nie œmi¹ mnie k¹saæ.
Proszê.
Pani Moore, chyba od niedawna jest pani w Indiach.
Tak, sk¹d pan wie?
Po tym jak pani siê do mnie zwraca.
Proszê spojrzeæ.
Czasem widujê cia³a zmar³ych sp³ywaj¹ce z Benares.
Ale nie za czêsto.
- W rzece s¹ krokodyle. - Krokodyle?
To straszne.
Jaka to straszna rzeka.
I jaka piêkna.
Czy wolno mi spytaæ? Czemu pani przyjecha³a do Indii?
Przyjecha³am zobaczyæ siê z synem. Jest sêdzi¹ w tym mieœcie.
Pani wybaczy, ale jest nim pan Heaslop.
To w³aœnie mój syn. By³am dwukrotnie zamê¿na.
Pani pierwszy m¹¿ zmar³?
Tak. Drugi tak¿e.
Zatem mamy wiele wspólnego.
Pozosta³ pani tylko syn?
Nie. W Anglii mam te¿ córkê Stellê, Z drugiego ma³¿eñstwa. Jest artystk¹.
Pani Moore, ja tak¿e mam syna i córkê.
Naprawdê du¿o nas ³¹czy.
Ale pewnie nie maj¹ na imiê Ronny i Stella.
Nie. Akbar i Jamila. Mieszkaj¹ u teœciowej.
A ¿ona?
Umar³a przy porodzie syna.
Jest pani naj¿yczliwsz¹ Angielk¹, jak¹ dot¹d pozna³em.
Powinnam ju¿ wracaæ.
I... teraz.
Gdybym mog³a, zaprosi³abym pana.
Hindusom nie wolno.
Dobranoc.
Nareszcie. Co pani porabia³a?
PóŸniej ci powiem.
Prze¿y³am ma³¹ przygodê, i widzia³am ksiê¿yc nad Gangesem.
Pani Moore, panno Quested. Prosimy na drinka.
Bardzo pan mi³y.
¯ona jest na scenie, a Ronny zastêpuje majora Callendara.
Ten jego przeklêty hinduski pomocnik siê spóŸni³.
To przykre. Czym jeszcze paniom mogê s³u¿yæ?
Panie Turton, pragnê zobaczyæ prawdziwe Indie.
Fielding, gdzie s¹ prawdziwe Indie?
Tam gdzie Hindusi.
- Kto to? - Dyrektor gimnazjum.
Hindusów ma tu pani w bród.
Nie rozmawia³am jeszcze z ¿adnym.
To nawet lepiej.
Dobrze, zaprosimy aryjskich braci...
...na przyjêcie pomostowe.
Nie dos³ownie.
Przerzucimy pomost miêdzy Wschodem a Zachodem.
Mo¿emy sprowadziæ... Hindusów, Muzu³manów, Sikhów a nawet Zoroastrian.
Pewnie nie posmakuje wam angielska herbata.
Do roboty, Molly, do roboty.
Nie myœla³am, ¿e tylu ich przyjdzie. Pewnie nie cierpi¹ tego tak samo jak my.
Ronny.
Bardzo mi mi³o.
Szkoda, ¿e nie mogê pomówiæ z nimi w ich jêzyku.
Tak siê sk³ada, ¿e znamy nieco angielski.
Coœ podobnego, zrozumia³a.
- Piccadilly, Hyde Park Corner. - No proszê.
- Thornton Road. - Marble Arch.
- By³a te¿ w Pary¿u. - Pewnie przejazdem.
Jedyne pocieszenie...
...¿e pani Turton ju¿ nied³ugo zostanie emerytk¹ w Tunbridge Wells.
Z kim rozmawia Adela?
To Fielding. Dyrektor gimnazjum.
Jak mo¿na zapraszaæ goœci i tak Ÿle ich traktowaæ.
Tylko pan i pan Turton silicie siê na grzecznoœæ.
Jest mi wstyd.
Mnie te¿ jest niezrêcznie.
Zazdroszczê panu znajomoœci z Hindusami.
Mogê was panie z kimœ zapoznaæ, jeœli chcecie.
Z przyjemnoœci¹. I na pewno pani Moore te¿.
Mamy w szkole starego nauczyciela, znawcê reinkarnacji i przeznaczenia.
- Umie te¿ œpiewaæ. - Chêtnie pos³ucham.
- Zna pan doktora Aziza? - Tylko o nim s³ysza³em.
Urzek³ pani¹ Moore.
- Zaprosimy wiêc i jego. - Dobrze.
O, raju. To dla pani Turton.
W ¿yciu nie by³am na równie sztucznej imprezie.
Oczywiœcie, ¿e jest sztuczna. Nie mog³o byæ inaczej.
Nie rozumiem, czemu jesteœcie tak nieuprzejmi dla tych ludzi.
- Nie po to tu jesteœmy. - Ronny, co chcesz przez to powiedzieæ?
Indie to nie dworskie salony. Zaprowadzamy tu prawo i pokój.
Nie jestem misjonarzem ani nawiedzonym socjalist¹.
- Jestem urzêdnikiem pañstwowym. - Oczywiœcie.
Czy ty i Adela chcecie, abym poœwiêci³ karierê?
Zrezygnowa³ z w³adzy jak¹ mam, aby czyniæ dobro w tym nieoœwieconym kraju?
Dobro?
Tobie chodzi o w³adzê.
Ten ca³y spêd jest manifestacj¹ si³y...
...i okazj¹ do zaznaczenia osobistej wy¿szoœci.
Bóg stworzy³ nas po to byœmy kochali bliŸnich.
Tak, mamo.
Panie Fielding?
- Panie Fielding? - Witam. Pan doktor Aziz?
Tak. Przychodzê zbyt wczeœnie?
Bêdê gotów za chwilkê. Proszê siê rozgoœciæ.
Naprawdê? Bardzo pan mi³y.
- Panie Fielding? - Tak?
Od dawna chcê pana poznaæ.
S³ysza³em, ¿e jest pan cz³owiekiem serdecznym i towarzyskim.
Mi³o mi.
Widzia³em pana na bazarze.
- Panie Fielding. - Tak?
Proszê zgadn¹æ jak ja wygl¹dam.
Có¿, mierzy pan jakieœ 170 cm.
- Œwietnie. - Tyle widzê przez szybê.
Do groma!
- Coœ siê sta³o? - Z³ama³em spinkê od ko³nierzyka.
Proszê wzi¹æ moj¹.
Ma pan zapasow¹?
Tak, chwileczkê.
- Niepotrzebna panu? - Nie, mam w kieszeni.
Kto nosi zapasow¹ spinkê?
Ja zawsze, na wszelki wypadek.
Proszê.
Wielkie dziêki. Witam pana.
- Jeœli mo¿na, skoñczê siê ubieraæ. - Ale¿ oczywiœcie.
Myœla³em, ¿e Anglicy zawsze maj¹ porz¹dek.
Wszystko równo pouk³adane.
Przyjd¹ pana poznaæ dwie damy.
Choæ jedn¹ ju¿ pan zna.
- Nie znam Angielek. - Nie, a pani¹ Moore?
- Pani¹ Moore? J¹ tak. - Towarzyszy jej panna Quested.
Równie wiekowa?
M³oda. Chce poznaæ Indie.
Ju¿ s¹, lub bêd¹ za chwilê.
Zaprosi³em te¿ naszego profesora filozofii, Narayana Godbole.
Nieprzeniknionego Brahmina?
Obym utrafi³ z jedzeniem, to prawos³awny.
To pewnie by³a kiedyœ ma³a sala audiencyjna.
Pani Moore, pamiêta pani fontannê w meczecie?
- Tak. - Proszê spojrzeæ.
Dziêki przemyœlnoœci naszych cesarzy, ten basen nape³nia ta sama woda.
Nasi przodkowie kochali wodê. Przybyli z pustyni.
Przez Himalaje, Persjê i Afganistan.
Wszêdzie budowali fontanny i ogrody...
Godbole. Zna pan dr Aziza.
A to pani Moore i pani Quested. Nie zauwa¿yliœmy pana.
S³oñce ka¿e nam wkrótce szukaæ schronienia w cieniu...
...a ja korzysta³em z dobrodziejstw wody.
Gdzie podaæ herbatê, w domu czy na zewn¹trz?
Dr Aziz, dziœ rano spotka³ nas srogi zawód.
Tak. Obawiam siê, ¿e mog³yœmy kogoœ uraziæ.
To nie mo¿liwe. A co siê sta³o?
Hinduscy pañstwo, których pozna³yœmy na przyjêciu w klubie...
...mieli przys³aæ dziœ po nas powóz.
Czeka³yœmy, ale siê nie zjawi³.
Prze³o¿yli nawet wyjazd do Delhi aby nas ugoœciæ.
- Nie martwi³bym siê tym. - Jak to?
S¹dzê, ¿e zawstydzili siê w³asnego domostwa.
- I st¹d to. - To bardzo mo¿liwe.
- Nie znoszê tajemnic. - Jak wszyscy Anglicy.
A ja lubiê tajemnice. Ale nie znoszê zamêtu.
Tajemnica to tylko górnolotne okreœlenie zamêtu.
A Indie to kraj zamêtu.
Niestety tak.
U mnie w domu jest porz¹dek, zapraszam.
Bardzo nam mi³o, prawda Adela?
W rzeczy samej. Poprosimy o adres.
- Tak wiêc? - Mam lepszy pomys³.
Zapraszam na piknik u stóp Marabaru.
To przewspania³a okolica.
Kolej wywiezie nas 2000 stóp ponad równiny.
A te jaskinie to cud natury.
- Czy nie tak, profesorze? - Maj¹ z³¹ reputacjê.
Doktorze, jak du¿o jest tych jaskiñ?
Nie mam pewnoœci. Nigdy tam nie by³em.
Drogi panie.
Profesorze Godbole, czy pan widzia³ jaskinie?
O, tak.
Opowie nam pan o nich?
Z przyjemnoœci¹.
Dot¹d otwarto tylko kilka. Siedem czy osiem.
Tak?
Jest tam otwór wejœciowy.
Za wykutym rêcznie wejœciem, znajduje siê kolista sala.
- Du¿a? - Nie.
- Zapewne œwiêta. - Nie.
Zdobiona w jakiœ sposób?
Wszystkie s¹ takie same. Puste i ciemne.
Czymœ musia³y zdobyæ z³¹ s³awê.
Zgadza siê.
No có¿.
Panie Fielding, chcia³abym obejrzeæ gimnazjum.
Zostañ, Adelo. Nie lubisz takich placówek.
Powiem pani, ¿e kiedy ujrza³em pani¹ Moore, w œwietle ksiê¿yca...
...s¹dzi³em, ¿e to duch.
- To stara dusza. - Jak to?
Chodzi o znaczenie hinduistyczne.
To ktoœ, kto ¿y³ ju¿ wiele razy.
- Pani Moore mia³a poprzednie wcielenia? - A jak¿e.
- Proszê mówiæ, profesorze. - Dobrze.
- Choæ to filozofia pe³na zawi³oœci. - A prostymi s³owami?
Prostymi s³owami, ¿ycie jest jak ko³o o wielu szprychach.
Nieustaj¹cy cykl ¿ycia, narodzin, œmierci i powtórnych narodzin...
...prowadz¹cy do nirwany.
U³o¿y³em taniec wed³ug tej filozofii.
- Pan tañczy, profesorze? - O, tak.
- Adela. - Ronny, przyszed³eœ wczeœniej?
To profesor Godbole. A to...
Co siê sta³o z Fielding? Gdzie moja matka? A co ty tu robisz?
Poszli obejrzeæ gimnazjum, a my jemy kotewkê.
- Poczêstuj siê. - Nie, dziêkujê. Wychodzimy.
- Tak nie mo¿na. - Mo¿na.
Tragarz! Tragarz!
Za³o¿ê siê, ¿e z pikniku nic nie bêdzie.
Zapomni, ¿e was kiedykolwiek zaprosi³.
- Mylisz siê. - Widzia³aœ jego ko³nierzyk?
Lubiê doktora Aziza.
Aziz wystroi³ siê jak móg³. A o spince do ko³nierzyka zapomnia³.
Tacy s¹ Hindusi.
I pewno nie wie, ¿e jaskinie s¹ daleko od stacji.
- By³eœ tam? - Nie, ale wiem.
- Oczywiœcie. - Nie ¿yczê sobie k³ótni.
Przepraszam.
Niepotrzebnie siê rozz³oœci³em.
Chcia³em was zabraæ na mecz polo. Bêdzie ciekawie.
To nie dla mnie. Chcê odpocz¹æ.
JedŸcie na mecz obydwoje.
- Ronny. - Tak?
- Coœ ci powiem. - Tak?
Coœ wa¿nego.
Ronny...
...zdecydowa³am, ¿e nie wyjdê za ciebie.
Nigdy nie obiecywa³aœ mi œlubu.
Ale dobrze, ¿e o tym mówisz.
Za³atwiliœmy to po angielsku.
I chyba dobrze.
Skoro jesteœmy Anglikami.
JedŸmy na spacer.
- Nie powinniœmy wracaæ do domu? - Dlaczego?
Powinniœmy powiedzieæ twojej matce. O tym co zamierzamy.
Wstrzymajmy siê kilka dni. Nie chcê jej martwiæ.
- Wróæcie najpierw z tej wyprawy. - Tak.
Po co siê na to porwa³eœ?
¯eby nie prosiæ ich do siebie.
Co i tak zrobi³eœ.
Razem jakoœ temu podo³amy.
Moja ¿ona po¿yczy ci talerze i sztuæce.
A sprawa alkoholu?
Trzeba mieæ whisky dla pana Fieldinga, porto dla pañ.
I jedzenie. Anglicy du¿o jedz¹.
- A profesor Godbole? - On je jeszcze wiêcej.
- Ale tylko warzywa, owoce i ry¿. - Przyrz¹dzone przez Brahmina.
Na sam widok wo³owiny dostaje md³oœci.
Anglicy jedz¹ baraninê.
Nawet szynkê.
Szynkê? Mia³bym im podaæ wieprzowinê?
Spokój.
Damy nie usi¹d¹ na ziemi nawet na perskim dywanie.
- Potrzebne s¹ krzes³a i stó³. - Oraz s³u¿¹cy.
I jeszcze transport na drogê od stacji.
Do jaskiñ jest stamt¹d kawa³ek.
Poci¹g rusza przed œwitem.
Czêsto bywa niepunktualny.
Wiêc lepiej tam nocowaæ.
- Co to? - Nic takiego.
ZapowiedŸ gor¹cej burzliwej pogody. Kawy?
Nie, dziêkujê, po³o¿ê siê.
Zachowa³em siê dzisiaj ¿a³oœnie.
Ale to dlatego, ¿e by³em speszony. Przepraszam.
£adnie powiedziane. Dziêkujê, mój drogi.
Nie mam prawa dyktowaæ, co wam wolno, a czego nie.
Ogl¹dajcie Indie jak chcecie.
Czasami myœlê sobie po co komu ma³¿eñstwo.
Od wieków ³¹czy ludzi cielesna bliskoœæ...
...a nadal nie rozumiemy siê nawzajem.
Dobranoc.
Adela... czy wszystko w porz¹dku?
Tak, oczywiœcie.
- Co siê sta³o? - Nic.
Cofam to, co powiedzia³am na meczu.
O, Ronny. Jestem taka g³upia.
Zabawne. Ale wcale siê nie ekscytujê.
Nic siê nie zmieni³o. Czujê siê normalnie.
Lepiej nie mo¿na.
Pewnie tak.
By³am nieznoœna.
Nie przejê³am siê tym.
Mo¿na winiæ za to ten kraj.
I ca³e to otoczenie.
Wiêc moje troski mog¹ mieæ coœ wspólnego z Indiami?
Indie ka¿¹ zmierzyæ siê cz³owiekowi z sob¹ samym.
To budzi niepokoje.
Dziwne.
W Anglii musi byæ teraz bardzo ch³odno.
Wracajmy. Musisz zatañczyæ z Ronnym.
To bêdzie wyraz twoich zamiarów.
Witam.
Hassan.
- Bêdzie gor¹co. - Twoje s³awne upa³y.
- Mamo. - IdŸcie przodem.
Gratulujê. Pozwoli pan, ¿e uœcisnê d³oñ.
- Panie Fielding, jestem dr Lal. - Witam.
Dogl¹dam zdrowia pana doktora.
- Z polecenia majora Callendara. - I?
Lekka gor¹czka. Od zmiany pogody.
- Musisz szybko wyzdrowieæ. - Mówi siê, ¿e w mieœcie jest cholera.
Zawsze tak gadaj¹.
Halo. Czy mogê wejœæ?
Pan Fielding! Ale¿ proszê.
- Pan Hamidullah. - Pan Fielding. Jak mi³o.
A jak siê miewa pacjent?
Mi³o, ¿e zechcia³ pan przybyæ. Jesteœmy wzruszeni.
Nie mów tak do niego.
Po co trzy krzes³a. On jest jeden.
Wiêc, jest pan chory czy nie?
Major Callendar pewnie s¹dzi, ¿e udajê.
A udaje pan?
Id¹ upa³y. Mam gor¹czkê.
Siadajcie wszyscy.
Panie Fielding, mam pytanie.
- Proszê mówiæ. - Proszê tego nie braæ do siebie.
Ale czemu Anglia panuje nad Indiami?
- To nie na miejscu. - Nie.
- Ja przyjecha³em tu za prac¹. - Mamy swoich fachowców.
Ja by³em pierwszy.
I dobrze mi tu. To moje jedyne wyt³umaczenie.
- A ci, którym nie jest dobrze? - Niech id¹ precz.
Mówimy to samo.
Panie Fielding...
Czemu pan wsta³?
Proszê wejœæ.
Dobrze.
Niech pan patrzy. Oto s³awna wschodnia goœcinnoœæ.
Widzi pan ten brud? Te muchy.
- Ten od³a¿¹cy tynk. - Dajmy spokój.
To mój dom.
A moi przyjaciele byli wobec pana niegrzeczni.
Mieli sporo racji. Niech pan siê po³o¿y.
- Wypêdzili pana. - Proszê odpocz¹æ.
Dr Lal, da³ mi jeden dzieñ na odpoczynek.
To szpieg majora Callendara, ale pewnie wie pan o tym.
Major Callendar nie ufa nikomu, ani Hhindusom ani Anglikom. Taki ma charakter.
Szkoda, ¿e pan od niego zale¿y. Ale tak jest.
A teraz... proszê siê trochê przespaæ.
Zanim pan pójdzie, proszê otworzyæ szufladê pod zegarem.
Szara obwoluta.
Oto ona. Niech pan otworzy.
Moja ¿ona.
¯aden Anglik jej nie widzia³.
Proszê od³o¿yæ.
Nie wiem sk¹d ten gest, ale doceniam go.
To nic. Nie by³a wykszta³cona, ani nawet piêkna...
Ale kocha³em j¹.
Proszê od³o¿yæ. I tak by pan j¹ zobaczy³.
- Pozwoli³by pan? - Czemu nie.
Wierzê w zasadê purdah, ale udalibyœmy ¿eœmy bracia.
- I uwierzy³aby? - A sk¹d.
Proszê od³o¿yæ. Ona nie ¿yje.
Pokaza³em j¹ panu, bo to jedyne co mam.
Panie Fielding.
Dlaczego pan nie ma ¿ony?
Moja wybranka mnie nie chcia³a.
To by³o dawno. Przed wojn¹.
- Nie ma pan dzieci? - Nie.
Pan wybaczy. Czy nieœlubnych te¿ nie?
Nie.
- Wiêc pañskie nazwisko zginie? - Tak.
Tego ludzie Wschodu nie rozumiej¹.
Dzieci i tak jest zbyt wiele.
- Mo¿e pan poœlubi pani¹ Quested? - Dobry Bo¿e.
Jest bardzo ³adna.
Nie mogê, nawet gdybym chcia³. To narzeczona sêdziego.
Wiêc nie dla pana ona.
Nie jest taka ³adna, i nie ma piersi.
Sêdziego mo¿e zadowol¹...
...ale panu znajdê tak¹ z piersiami jak mango.
Nie trzeba.
Proszê zachowaæ to w tajemnicy, ale rok temu by³em w Kalkucie.
- S¹ tam kobiety z takimi piersia... - Przeka¿ê majorowi, ¿e ju¿ pan ozdrowia³.
- To prawda. - Niech s³uga przyprowadzi mi mojego konia.
- Nie rozumie mojego Urdu. - Zabroni³em mu.
Teraz pana uwolniê.
Hassan!
Przy okazji, wyjazd do jaskiñ bêdzie kosztowny.
Mo¿e chce pan odwo³aæ.
Nie, nie. Wszystko prawie przygotowane.
Jutro ustalê datê.
Dobrze. Ale proszê nie zwlekaæ.
Hassan?
S¹ panie. A ju¿ siê obawia³em. Jest mi bardzo mi³o.
Proszê wybaczyæ, ale o tak wczesnej porze nie jestem w formie.
- Ale dotar³yœmy. - Proszê za mn¹.
To wszystko dla nas?
Na tak wielk¹ okazjê pomogli mi wszyscy przyjaciele.
Wasz s³uga nie bêdzie potrzebny.
- Rozumiem. - Pojad¹ sami muzu³manie.
Antony. Nie lubiê go.
Antony, mo¿esz odejœæ. Nie bêdziesz nam potrzebny.
Pan kaza³ mi zostaæ.
Pani ka¿e ci odejœæ.
Mam byæ przy paniach ca³y dzieñ.
IdŸ proszê.
- Po co to? - Bêdzie niespodzianka.
ChodŸmy proszê.
Purdah nakazuje nam jazdê osobno. Nie macie nic przeciwko?
- To dla nas nowoœæ. - Tak.
A gdzie jest pan Fielding?
Na pewno bêdzie. Anglicy nigdy siê nie spóŸniaj¹.
Panie Fielding! Panie Fielding!
Niezmiernie mi przykro, Aziz.
O, panie Fielding. Wpêdza pan mnie w rozpacz!
Godbole bez koñca siê modli³.
- Wskakuj pan! - Nie!
- Musi pan jechaæ. - Nic z tego.
Spróbujemy do³¹czyæ.
Pani Moore, ca³a wyprawa zaprzepaszczona.
Nic podobnego. Pojedziemy jako muzu³manki.
Droga, pani Moore.
Proszê wejœæ do œrodka. Robi mi siê s³abo.
Biedny Aziz. Musimy zdobyæ automobil.
Kto móg³by pomóc?
Czy coœ siê sta³o?
- Widzia³ pan jak szlaban zagrodzi³ nam drogê? - Tak.
- A dziœ jest wtorek. - No i.
To niedobry dzieñ na tak¹ wyprawê.
Bardzo z³owró¿bny.
Panie Godbole.
Jego bym nie zapomnia³a.
- Memsahib. - O, dziêki.
- Herbata? - Tak.
O ile¿ milszy od Antoniego.
Ale ¿eby tutaj gotowaæ.
Krêpuje mnie uprzejmoœæ nielubianych osób.
Nie lubiê majorowej.
Ale to ona zawiezie nas do podnó¿a jaskiñ.
Wyjedziemy za pó³ godziny. Kawy?
- Panno Quested! - O, nie!
Czy panie ju¿ wsta³y?
Tak... ale proszê... niech pan wejdzie do œrodka!
Proszê siê nie obawiaæ, panno Quested. Jestem jak Douglas Fairbanks!
Co siê dzieje?
Pani Moore. Doje¿d¿amy, proszê pani.
Zaraz wyjaœniê po co nam drabina. Bêdzie wielka niespodzianka.
Czyni¹ mi panie wielki zaszczyt.
Czujê siê, jakbym podró¿owa³ w przesz³oœæ i by³ wielkim cesarzem.
Czasem zamykam oczy i marzê, ¿e jestem bogato odziany.
I pod¹¿am na bitwê pod Alamgirem.
On tak¿e dosiada³ s³onia.
Wstrêtne, zatêch³e miejsce.
- O wszystko zadbano. - Porto dla pañ.
Najlepsze jaskinie s¹ wy¿ej, pod szczytem Kawa Dol.
Ale zaczniemy od tej.
Przewodnik mówi, by zachowaæ ciszê.
Bo jest du¿y pog³os. I ha³as ³atwo siê potêguje.
Obym tylko nie zas³ab³a.
Kiedyœ oœmieszy³am siê przed ojcem Ronniego w komnacie strachu.
Komnacie strachu? Co to za miejsce?
W gabinecie figur woskowych.
Co gorsza, by³ czu³y na konwenanse.
- To nie by³ ojciec Stelli? - Nie.
On by³ bardzo nieszablonowy.
Mój Bo¿e.
Sahib, sahib.
Hassan, Abdul, Selim!
Kawa Dol!
Pani Moore!
Nie, proszê!
- Dobrze siê pani czuje? - Tak, tak.
- Czy na pewno? - Tak.
Godbole nie mówi³ o echu.
Nie. I ¿e bêdzie tu tyle ludzi.
- Coœ do picia? - Chêtnie.
Podobnie... jak wielu starych ludzi...
...myœlê czasem, ¿e jesteœmy tylko przelotnymi goœæmi...
...w zapomnianym przez Boga wszechœwiecie.
Podaj mi wody.
- Proszê. - Dziêkujê ci, moja droga.
- Nie zauwa¿y³am, kiedy odesz³aœ. - Ju¿ dobrze.
Trzeba ruszaæ, zanim s³oñce zacznie przygrzewaæ.
Proszê mi wybaczyæ, dr Aziz.
Ale czujê siê zmêczona. Zostanê tu.
Lepiej poradzicie sobie beze mnie.
Droga pani Moore, nie ma za co przepraszaæ.
Ma pani racjê. To d³uga wspinaczka.
Cieszê siê, ¿e pani zostaje.
Bo mówi pani ze mn¹ szczerze, jak z przyjacielem.
Bo jest nim pan.
- Mogê coœ zaproponowaæ? - Proszê.
Nie zabierajcie ze sob¹ tylu ludzi.
Bêdzie wygodniej ni¿ w takim t³oku.
S³usznie. Ma pani racjê.
Pójdziemy tylko z przewodnikiem. Racja?
Racja. I bawcie siê dobrze.
Prawie jak z³udzenie.
Doktorze Aziz.
Mam osobiste pytanie?
- By³ pan ¿onaty, prawda? - Zgadza siê.
Czy kocha³ pan swoj¹ ¿onê, kiedy pobieraliœcie siê?
Ujrzeliœmy siê dopiero w dniu œlubu.
Wyswata³a nas rodzina.
Widzia³em tylko jej zdjêcie.
A mi³oœæ?
Byliœmy mê¿czyzn¹ i kobiet¹.
I byliœmy m³odzi.
Dr Aziz...
...mia³ pan wiêcej ¿on?
Nie, jedn¹.
Zaraz wrócê.
Panno Quested!
Panno Quested?
Co siê dzieje?
S³oñ siê k¹pie, Memsahib.
To coœ innego.
Panno Quested!
Panno Quested?
G³upiec!
- Dzieñ dobry, pani Moore. - Pan Fielding.
Przepraszam za dzisiejszy poranek. Czy wszystko w porz¹dku?
Widzia³ pan pannê Quested z doktorem?
Nie, dopiero przyjecha³em. Umieram z pragnienia.
Zaraz przyjdê.
Dobry Bo¿e!
O, panie Fielding, cieszê siê, ¿e pan przyjecha³.
Obieca³em. Czy wszystko w porz¹dku?
Niezupe³nie. Poszli z przewodnikiem ponad godzinê temu. Mo¿e nawet wiêcej, a mimo to...
Nie znam miejsca, ale pewnie zaraz wróc¹. Proszê siê nie martwiæ.
Fielding! Fielding!
Fielding.
Fielding, dobrze ¿e jest pan.
- A gdzie panna Quested? - O co chodzi?
Odjecha³a.
Chyba spotka³a pani¹ Callendar. Wygl¹da³o na jej automobil.
Oczywiœcie, ¿e jej automobil. Przywioz³a mnie.
Czemu panna Quested odjecha³a?
Nie wiem.
Kiedy siê rozstaliœcie?
Nie rozumiem.
Ja te¿ nie. Oddali³em siê kawa³ek, ¿eby zapaliæ papierosa.
I co?
Przewodnik nie widzia³, do której jaskini wesz³a.
Zajrza³em do ka¿dej jaskini. I zdaje siê... przed trzeci¹...
...ujrza³em to.
I wtedy... jak mi siê wydaje us³ysza³em auto.
Z wysoka widzia³em jak wsiada...
...i odje¿d¿a z pani¹ Callendar.
To wszystko.
No i jeszcze to.
Myœlê, ¿e powinniœmy wracaæ.
O, pani Moore...
...taki piêkny dzieñ zmarnowany.
Nigdy sobie nie wybaczê.
Hassan!
Selim!
Aziz jest niewinny. Ale coœ musia³o siê wydarzyæ.
Na pewno coœ siê wydarzy³o.
To niebezpieczne miejsce dla nowoprzyby³ych.
Po³ó¿ siê i spróbuj siê uspokoiæ.
Za chwilê poczujesz siê lepiej.
Po tym jak odprowadzimy pani¹ Moore, zabieram ciê na kielicha.
Dojechaliœmy. Bo¿e, co za t³umy.
Dr Aziz, mam obowi¹zek aresztowaæ pana.
- Co to ma znaczyæ? - Nie wolno mi niczego mówiæ.
Proszê pokazaæ nakaz.
Pan wybaczy, ale w tych okolicznoœciach nie jest potrzebny.
- Proszê siê zwróciæ do komendanta McBryde. - Tak zrobiê.
To jakaœ fatalna pomy³ka.
Pan pozwoli, doktorze, do karetki wiêziennej.
Na mi³oœæ bosk¹, nie zachowuj siê jak przestêpca.
McBryde to zacny cz³owiek. Zobaczymy go razem.
A moje dzieci, moje nazwisko!
Nic siê nie bój. Idziemy.
- Co siê dzieje? - ChodŸ, mamo, samochód czeka.
- To przedzia³ Fieldinga i Aziza. - ChodŸ, zaraz ci wszystko wyt³umaczê.
Muszê z nimi pomówiæ.
ChodŸmy, mamo, wiem co robiê.
Z drogi, proszê!
ChodŸmy.
Odprowadzê pana.
Fielding!
Pozwól na s³owo.
Proszê mnie nie zostawiaæ!
Muszê iœæ. Zjawiê siê jak najprêdzej.
- Mamo, chodŸ! - Nie.
Tu siê dzieje coœ okropnego.
- To niemo¿liwe. Kpiny. - Niestety nie.
Kto wniós³ zarzuty?
Pani Callendar, która by³a œwiadkiem jak biedaczka ucieka³a...
...i sama ofiara.
Panna Quested oskar¿a doktora o próbê gwa³tu?
- Tak. - Oszala³a.
- Nie pozwolê tak mówiæ. - Przepraszam.
Musia³o zajœæ tragiczne nieporozumienie.
- Z pewnoœci¹ da siê to wyjaœniæ. - Owszem, nieporozumienie.
Znam ten kraj od 25 lat...
...i wszelkie próby zbli¿enia Hindusów i Anglików zawsze mia³y katastrofalne skutki.
Nie znoszê tych œwi¹tecznych obrzêdów.
Zawsze mam wra¿enie, ¿e mog¹ przerodziæ siê w burdy.
Ma pan goœcia.
Pójdê ju¿. Do zobaczenia.
Uderzy³a go tym...
...i zdo³a³a uciec.
Mia³by j¹ napastowaæ i sam przynosiæ dowód.
- Co w tym dziwnego. - Jak to.
Pan patrzy oczami Anglika.
Ale tu panuje inne myœlenie. Szczególnie w stosunku do kobiet.
Przejrza³em jego portfel.
Tu jest list od przyjaciela. Prowadzi dom publiczny.
To prywatny list.
Bêdzie dowodem jego moralnoœci.
JeŸdzi³ na dziwki do Kalkuty.
Daj pan spokój.
Ja nie mam prawa rzucaæ w niego kamieniem z tego powodu.
- Ka¿ im zaczekaæ. - Tak jest.
Zaczyna siê.
Vakil Hamidullah i Mahmoud Ali.
Doradcy prawni pods¹dnego.
Gdzie jest teraz panna Quested?
U pañstwa Callendars, dopóki trwa zagro¿enie.
Jakie zagro¿enie?
Ma gor¹czkê... i co gorsza, setki kolców kaktusa w ciele.
Dopóki nie zostan¹ usuniête, mog¹ wnikn¹æ do krwiobiegu.
Zbiega³a w dó³ jaru tak pospiesznie...
...¿e wywo³a³a ma³¹ lawinê kamieni, która zatrzyma³a samochód majorowej.
Wcisnê³a klakson, s¹dz¹c, ¿e to jakieœ prace... i wtedy ujrza³a j¹.
Wpad³a w kaktusy i zaczê³a panikowaæ.
Czy móg³bym siê z ni¹ zobaczyæ?
Nie jest w stanie widzieæ siê z kimkolwiek.
Callendar zaaplikowa³ jej œrodki uspokajaj¹ce i chce to robiæ przez kilka dni.
- By z³agodziæ wstrz¹s. - Rozumiem. A potem?
Czego pan od niej chce?
Chcê spytaæ, czy jest ca³kowicie pewna, ¿e to Aziz.
O to mo¿e spytaæ pan major.
Chcia³bym wierzyæ, ¿e spyta.
Do czego pan zmierza?
Ci ludzie nie ufaj¹ Hindusom.
Jestem daleki od paniki, ale s¹dzê...
...¿e w najbli¿szym czasie sytuacja siê zaogni.
Tak s¹dzê.
Mogê odwiedziæ Aziza?
Tylko za pozwoleniem s¹du.
- Do kogo siê zwróciæ? - Do sêdziego.
Nic oprócz ubrañ.
Pod ³ó¿kiem by³o to.
- Spisaliœcie siê. - Dziêkujê.
I jeszcze to.
- To jego ¿ona. - Sk¹d pan wie?
Pokaza³ mi to zdjêcie.
Zmar³a.
Rozumiem. Muszê dokoñczyæ raport.
Zobaczymy siê w sobotê w klubie. Turton chce nas tam wszystkich widzieæ.
Mi³o, ¿e pan nas wita tak otwarcie.
Dajmy spokój.
Czy pan McBryde coœ mówi³ o mnie?
- Nie. - Chcê, aby wyznaczono kaucjê.
Czy mój wniosek go wkurzy³?
Nie, a nawet gdyby, to jakie mia³oby to znaczenie?
Nie chcê by nabra³ uprzedzeñ.
Nonsens. Nie wolno tak myœleæ.
Aziz jest niewinny i tego siê musimy trzymaæ.
Panie Fielding, zamierza pan stan¹æ po naszej stronie przeciwko swoim?
Na to wygl¹da. Lepiej st¹d chodŸmy.
- Kogo powo³amy na obroñcê? - Pan nim bêdzie.
Potrzeba kogoœ nie st¹d. Kogo nie zastrasz¹.
- Czy s³ysza³ pan o Amritrao? - Amritrao? To ten z Kalkuty?
- Ma dobr¹ opiniê. - I antybrytyjskie pogl¹dy.
- Wolnoœciowe. - Niedobrze.
To upolityczni sprawê.
Gdy zobaczy³em osobiste papiery mojego przyjaciela...
...w rêkach tego policjanta...
...pomyœla³em, "To rzecz dla Amritrao."
Nie dzia³ajmy zbyt pochopnie. I tak wygramy. Nie mo¿e byæ inaczej.
Ona nie zdo³a udowodniæ zarzutów.
Narzeka na pog³os w uszach.
- Jak to? - Nie chce ust¹piæ.
Mo¿e z tym mieæ problemy do koñca ¿ycia.
Zaraz wrócê.
- Mamo. To by³o niegrzeczne. - Niegrzeczne?
Biedny dr Aziz siedzi w areszcie.
- Mamo, proszê ciê. - Nie bêdê milczeæ.
Aziz jest niewinny.
- Tego nie wiesz. - Znam siê na ludziach.
Nie zrobi³by tego.
Cokolwiek s¹dzisz, sprawê rozpatrzy s¹d. Machina prawna ruszy³a.
Wiem. To ona puœci³a j¹ w ruch. I nic jej nie zatrzyma.
- A, Godbole. - Widzê, ¿e pan siê spieszy.
Tak, muszê siê przebraæ i wracaæ do miasta.
Mo¿emy chwilê pomówiæ?
Proszê, ale bêdê siê przebiera³.
Przepraszam za ten poranek.
Nie ma za co.
Wyprawa siê uda³a?
- Pan nic nie wie? - Wiem.
Nie uda³a siê. Aziz zosta³ aresztowany.
Tak, w mieœcie a¿ huczy.
Trudno wiêc uznaæ wyjazd za udany.
- Nie wiem, nie by³o mnie tam. - Nie.
Nie chcê pana zatrzymywaæ...
...ale mam pewien k³opot i potrzebujê pañskiej rady.
Jak pan wie, wkrótce odchodzê ze szko³y.
Zamierzam promowaæ oœwiatê w miejscu swoich narodzin.
Otworzê szko³ê maksymalnie zbli¿on¹ do tej.
Potrzebujê pañskiej rady co do nazwy, któr¹ nadam szkole.
- Nazwy szko³y? - Chodzi o w³aœciwego patrona.
Godbole, czy dotar³o do pana, ¿e Aziz jest w areszcie?
Tak. Uwa¿am jednak, ¿e zmartwienie nie sprzyja myœleniu.
Myœla³em, za pozwoleniem, o nazwie...
...Gimnazjum im. Richarda Fieldinga.
Albo te¿ Króla Imperatora George'a V.
Godbole, pozwoli pan, ¿e o coœ spytam. S¹dzi³em, ¿e lubi pan Aziza.
Oczywiœcie.
Wiêc jak mo¿e byæ pan tak obojêtny. Czy nie obchodzi pana, co siê z nim stanie?
Tak, ale to nie ma ¿adnego znaczenia.
Wynik jest ju¿ przes¹dzony.
- Przeznaczenie. Karma. - Tak.
Jesteœmy czêœci¹ wzoru, którego nie obejmujemy myœl¹.
Bez w¹tpienia.
Czemu pani Moore przywioz³a pannê Quested?
Aby poœlubi³a sêdziego.
Tak?
Albo by pojecha³a do jaskini z doktorem.
Albo te¿ by pozna³a pana.
Zniewalaj¹ca teoria, ale w tej chwili...
...interesuje mnie jedynie zorganizowanie pomocy dla Aziza.
Proszê wybaczyæ, ale wyniku nie zdo³a pan zmieniæ.
Wiêc nale¿y byæ bezczynnym?
Mo¿e pan robiæ co zechce...
...ale rezultat bêdzie ten sam.
Wyznacz¹ kaucjê?
Obawiaj¹ siê, ¿e to podsyci zamêt.
Lub wywo³a zamieszki.
Otrzymaliœmy depeszê z Kalkuty.
- Z Kalkuty? - Bêdzie ciê broniæ Amritrao.
Amritrao?
Sam przeczytaj.
- Co znaczy nak³ady? - Honorarium. Nie weŸmie pieniêdzy.
- Dobry wieczór. - Dobry wieczór.
Nie ma powodu do obaw.
Wszystko ma iœæ ustalonym torem.
Proszê nie nosiæ broni.
Panie, proszê o pozostawanie w domach.
I dyskrecjê wobec s³u¿by.
Ten odosobniony wypadek przestêpstwa...
...domniemanego przestêpstwa...
...zostanie oceniony przez s¹d.
Hadley, te bêbny s¹ tylko czêœci¹ œwi¹tecznych obrzêdów, prawda?
Tak, w rzeczy samej. I zapewne bêd¹ dudniæ przez ca³¹ noc.
Przepraszam wszystkich.
Zanim wejdzie Heaslop, chcia³bym coœ powiedzieæ.
- Oczywiœcie. - On potrzebuje naszego poparcia.
Wini siê za to, ¿e dopuœci³ do tej eskapady...
...a i ja da³em zgodê.
Jego matka jest tak¿e poruszona.
Co wa¿ne, ofiara czuje siê znacznie lepiej i...
Heaslop, wejdŸ. Dobrze, ¿e pan jest.
Siadajcie, panowie.
Prosimy do nas, Ronny.
Dziêkujê.
Proszê siadaæ.
Nie wszyscy wstali.
Pan major mówi³ w³aœnie o poszkodowanej.
Nie chcia³em przerywaæ spotkania.
Powiedzia³em, ¿e odmówi³ pan wyznaczenia kaucji.
Mia³em te¿ dodaæ...
...¿e jeden z cz³onków klubu, obecny tutaj...
...pozostaje w kontakcie z obron¹ pods¹dnego.
Nie da siê tak, ¿e panu Bogu œwieczkê, a diab³u ogarek.
Nie w tym kraju.
- Chcia³bym coœ powiedzieæ. - Proszê.
Wierzê, ¿e dr Aziz jest niewinny.
Ale poczekam na wyrok.
Jeœli s¹d uzna jego winê, ust¹piê ze stanowiska i wyjadê z Indii.
Rezygnujê z cz³onkostwa.
Pamiêtaj, ¿e ma swoje lata.
Starzy ludzie s¹ dziwni.
I potrafi¹ byæ bardzo k³opotliwi.
- Dobrze siê czujesz, mamo? - Tak. Muszê odpocz¹æ.
Jest gor¹co.
To prawda i wola³bym, ¿ebyœ nie wyrusza³a w drogê o tej porze roku.
Zaczekaj chocia¿ do pory monsunowej.
Mam tak wiele do zrobienia. I tak ma³o czasu.
Na co, mamo?
Na uregulowanie wszystkiego. Spotkanie ze Stell¹.
Na ucieczkê od tego zamêtu i skrycie siê we w³asnej norze, w³asnej szufladzie.
Rozumiem, ale nied³ugo zacznie siê proces.
Powiedzia³am ci ju¿, nie chcê mieæ z tym nic do czynienia.
Jesteœ wa¿nym œwiadkiem.
Po zwiedzeniu pierwszej jaskini, pozwoli³aœ mu iœæ sam na sam z Adel¹.
Ale nikt ciê nie wini.
On to wszystko ukartowa³, spêdzaj¹c t³umy wieœniaków...
...i strasz¹c ciê echem. Prymitywne, ale skuteczne.
Ani ty, ani ten twój ¿a³osny s¹d nie zrozumiecie natury tego miejsca.
- Nie bêdê o tym mówiæ. - Zgoda.
Zostañ chocia¿ do œlubu.
- ¯enisz siê? - Oczywiœcie. Dlaczego pytasz?
Zastanawia³am siê.
Tyle siê mówi bzdur o mi³oœci.
W koœciele, czy w jaskini. Co za ró¿nica?
A ja porzuci³am w³asne sprawy dla takich b³ahostek.
Nie rozumiem ciê.
I nigdy nie rozumia³em ciê. Tak jak ty mnie.
A Adela?
Lubiê j¹. Ona ma charakter.
Nie chcesz jej pomóc?
Cokolwiek powiem czy zrobiê, nie uczyni ró¿nicy.
Skoro tak, mamo, to powinnaœ wyjechaæ.
¯egnaj.
Nie trap siê, moja droga. Wyrok nie ulega w¹tpliwoœci.
To nie to. Czujê siê dobrze.
S¹d powo³a ciê dopiero jutro.
Dziœ ca³y czas zajmie McBryde.
Ale ten Amritrao bêdzie gra³ pod hindusk¹ publiczkê.
Wypuœciæ go!
ChodŸmy, to tutaj.
Co pan tu robi?
Jestem stron¹ w sprawie. Przekaza³em obowi¹zki zastêpcy.
Czyli komu?
Pan Das to dobry cz³owiek.
Dziêkujê.
Trzeciego kwietnia tego roku, panna Quested i pani Moore...
...zosta³y zaproszone do domu dyrektora gimnazjum pañstwowego.
Tam w³aœnie pods¹dny pozna³ pannê Quested, niedawno przyby³¹ z Anglii.
Przed tym spotkaniem, pods¹dny nie by³ nigdy w takiej bliskoœci z angielsk¹ dziewczyn¹.
Z uwagi na obecnoœæ pañ, powiem tylko, ¿e pods¹dny jest wdowcem...
...i ¿yje samotnie.
W trakcie rozprawy przytoczê dowody, na stan jego umys³u.
Zanim opowiem o tej nikczemnej zbrodni...
...przedstawiê pogl¹d, który uwa¿am za powszechnie przyjêt¹ prawdê.
Rasy ciemniejsze czuj¹ poci¹g do rasy bia³ej.
Lecz nie odwrotnie.
Nawet gdy dama jest mniej urodziwa od mê¿czyzny?
Spokój! Spokój!
Ostrzegam publicznoœæ i niektórych przedstawicieli obrony...
...¿e obraŸliwe zachowanie, które zak³óca³o wczorajsze posiedzenie...
...nie bêdzie tolerowane.
S³usznie, panie Das.
- Panie McBryde. - Dziêkujê.
Przypomnê najpierw swoje stwierdzenie...
...¿e to pods¹dny zaproponowa³ wyjazd...
...zamierzaj¹c czyniæ ofierze awanse.
Zada³em sobie trud odwiedzenia Marabaru kilka dni temu.
To niedostêpna, ja³owa okolica, która wymaga³a...
...sporych przygotowañ i wydatków aby siê tam dostaæ.
Same jaskinie s¹ ciemne i ma³o interesuj¹ce...
...za wyj¹tkiem dziwnego pog³osu.
Nietypowe to miejsce na piknik.
S³u¿¹cych wypo¿yczy³ pods¹dny od znajomych...
...z wyj¹tkiem s³ugi Antoniego.
Ten, dosta³ od pana Heaslopa wyraŸne polecenie towarzyszenia paniom przez ca³y pobyt.
Lecz nie pojecha³.
Wczoraj przyzna³, ¿e przed odjazdem poci¹gu, przyj¹³ od pods¹dnego pieni¹dze.
PrzejdŸmy do pana Fieldinga.
Mamy wierzyæ, ¿e nie zd¹¿y³ na poci¹g...
...gdy¿ znajomy pods¹dnego, profesor Godbole...
..przed³u¿a³ swoje mod³y.
Mod³y.
Po niemi³ej wymianie zdañ, wycofa³em siê z twierdzenia...
...¿e to objaw fanatyzmu.
Wnoszê sprzeciw.
Pan McBryde wykorzystuje okazjê by powtórzyæ tê potwarz.
Sprzeciw podtrzymany.
Spokój! Spokój!
Spokój!
Pods¹dny musia³ pozbyæ siê jeszcze jednej przeszkody.
Dama, o której mówimy...
...cierpi lêki, zwane w ¿argonie medycznym jako "Claustrophobia".
Pods¹dny dopi¹³ swego, kiedy wszed³ do pierwszej jaskini...
...z pann¹ Quested i przewodnikiem, pozostawiaj¹c starsz¹ damê z ty³u...
...na pastwê st³oczonych tubylców.
Pani Moore.
- On mówi o pani Moore! - Cisza!
Czy to zarzut próby zabójstwa?
O kim on mówi? Nie rozumiem.
Pozna³em j¹ w meczecie. To pani Moore.
Pani Moore?
Wiêc pan mówi o pani Moore?
Nie powo³ujê jej na œwiadka.
Nie powo³uje jej pan na œwiadka, poniewa¿ pan nie mo¿e!
Wywieziono j¹ z kraju, bo by nas popar³a!
Rêczy³a by za niego!
Móg³ pan powo³aæ œwiadka. ¯adna ze stron tego nie uczyni³a.
- Teraz na to za póŸno. - Izolowano j¹!
To ma byæ brytyjska sprawiedliwoœæ? Brytyjskie rz¹dy?
Oddajcie nam pani¹ Moore.
Jeœli o to chodzi, to mama dop³ynie do Adenu dziœ w po³udnie, tamtejszego czasu.
- To pan j¹ przepêdzi³! - Proszê pana!
- Tak nie postêpuje obroñca! - Nie jestem obroñc¹!
A pan sêdzi¹! Jesteœmy niewolnikami!
Jeœli pan nie usi¹dzie, skorzystam z dostêpnej mi w³adzy.
Proszê bardzo! Ten proces to farsa!
Wychodzê! Porzucam zawód!
Pani Moore! Gdzie pani jest?
Dajcie nam pani¹ Moore! Pani Moore! Pani Moore!
Cisza! Cisza!
¯egnaj, przyjacielu!
WywieŸli pani¹ Moore! Dajcie nam pani¹ Moore!
- Pani Moore! - Pani Moore!
Pani Moore!
Czy to nie dziwne?
Wspania³e.
- Spodziewa³em siê tego. - Ciszej, proszê!
- Biedny stary Das. - Cisza! Spokój!
Przepraszam za kolegê.
To przyjaciel mojego klienta. Ponios³y go emocje.
Bêdzie musia³ przeprosiæ s¹d osobiœcie.
Oczywiœcie.
Powtarzam, ¿e pani Moore nie jest œwiadkiem.
Ani pan, ani pan McBryde...
...nie bêd¹ siê na ni¹ powo³ywaæ.
Nie jest obecna i nie mo¿e zeznawaæ.
"Tobie Bo¿e znane s¹ sekrety naszych serc.
"Daj pos³uch naszym modlitwom.
"Oddajemy jej cia³o g³êbinom. "Aby obróci³o siê w niwecz.
"Czekaj¹c na zmartwychwstanie cielesne.
"Powierzamy j¹ morzu.
"I us³ysza³em g³os z niebios.
B³ogos³awieni, którzy umieraj¹ w panu."
Proszê na œwiadka pannê Quested.
Proszê uj¹æ ksiêgê.
I tylko prawdê.
Proszê o ciszê. Cisza!
Panno Quested...
...wróæmy do chwili, gdy wysz³a pani z pierwszej jaskini...
...i zasta³a pani¹ Moore siedz¹c¹ bez si³y.
- Pamiêta pani? - Tak.
Czy jakoœ siê t³umaczy³a?
Dokuczy³ jej ten pog³os i by³a zmêczona.
Wykorzystuj¹c jej zmêczenie, pods¹dny nakaza³ s³ugom pozostaæ...
...i poszliœcie jedynie z przewodnikiem.
Tak, za rad¹ pani Moore.
Nie bardzo rozumiem.
Dokucza³ jej t³ok i duchota.
Pewno nie chcia³a i pani nara¿aæ.
Nie. ¯yczy³a nam obojgu dobrej zabawy.
Lubi doktora Aziza.
Ju¿ rozumiem.
Wczoraj pan Fielding zezna³, ¿e pani Moore by³a nim urzeczona.
Ma³o powiedziane. Polubi³a go.
Przecie¿ spotkali siê wczeœniej ledwie dwa razy.
Wiêc mo¿e oceni³a go nazbyt pospiesznie.
Mo¿liwe. Ona taka jest.
Panno Quested, s³ysza³a pani dzisiaj oszczerstwa rzucane na brytyjski s¹d.
Wa¿ne, ¿eby mówi³a pani prawdê, choæby by³a bolesna.
Prawdomównoœæ wynios³am z domu.
Oczywiœcie.
Przepraszam.
Nic nie szkodzi.
Panno Quested...
...zatem uda³a siê pani w górê zbocza z pods¹dnym i przewodnikiem.
Tak.
Proszê siê nie spieszyæ i przywo³aæ w myœli tamt¹ chwilê.
Panno Quested?
Chodzi o marsz po zboczu. Czy coœ nie tak?
Myœlê, ¿e mog³am czêœciowo zawiniæ.
Dlaczego?
Zatrzymaliœmy siê, by spojrzeæ na równinê.
Chandrapore by³o widoczne tylko przez lornetkê.
Spyta³am dr Aziza, czy kocha³ ¿onê, gdy siê pobierali.
Nie powinnam by³a.
Czemu wiêc pani pyta³a?
Myœla³am o swoim œlubie.
Ja i pan Heaslop zarêczyliœmy siê.
Widz¹c Chandrapore z oddali...
...pojê³am, ¿e go nie kocham.
Spokój, proszê. Spokój.
Panno Quested... zatem wraz z pods¹dnym szliœcie do jaskiñ.
- Tak. - A przewodnik?
- Szed³ przodem. - Daleko?
Nie, czeka³ na nas dalej na pó³ce skalnej.
Ale u celu, pods¹dny coœ mu mówi³?
- Nie mam pewnoœci. - Nie mniej siê oddali³.
Tak.
I co pani robi³a?
Czeka³am.
Powiedzia³a pani, ¿e mog³a czêœciowo zawiniæ.
Dlaczego?
Spyta³am go o mi³oœæ.
Doprowadzaj¹c tym samym do poufa³oœci?
W³aœnie to mia³am na myœli.
Dziêkujê.
Panie McBryde?
Proszê dok³adnie opisaæ, co siê wydarzy³o.
Zapali³am zapa³kê.
Panno Quested!
Panno Quested?
Czy pods¹dny wszed³ za pani¹?
Czy tak, panno Quested?
Proszê o chwilê przerwy zanim odpowiem.
Oczywiœcie.
Nie jestem...
Nie jestem pewna.
S³ucham?
Wesz³a pani do jaskini. A on za pani¹.
Co to znaczy?
- Nie. - Co takiego? Co pani powiedzia³a?
- Pomyli³am siê. - W jakim sensie?
Dr Aziz...
...nie wszed³ do jaskini.
Pani pozwoli, ¿e odczytam pani w³asne zeznania pod przysiêg¹.
Tak nie mo¿na, panie McBryde. S¹d przes³uchuje œwiadka.
A salê proszê o ciszê!
Panno Quested, proszê mówiæ do mnie.
I pamiêtaæ, ¿e zeznaje pani pod przysiêg¹.
Dr Aziz...
Przerwa z powodów medycznych.
Cisza! Proszê siadaæ!
Cofa pani zarzut, panno Quested?
Proszê o odpowiedŸ.
Cofam wszystko.
Spokój!
Cisza!
Pods¹dny jest wolny i bez winy!
Dr Aziz jest wolny!
Pani oszala³a?
Nie.
Aziz! Aziz!
Dziwka.
Wygraliœmy!
Co pani narobi³a?
Panno Quested.
Dok¹d pani idzie?
- Nie wiem. - Nie mo¿e pani tak wyjœæ.
Z kim pani przyjecha³a?
- Pójdê ju¿. - To szaleñstwo!
Mo¿e dojœæ do zamieszek.
ChodŸmy, mam tu kryty powóz.
Richard!
- Wrócê tu! - Niech pan z nim zostanie. Proszê.
Nie mogê pani zostawiæ.
- To mój. - Gratulujê. Czekaliœmy na pana.
Dziêkujê.
Dajcie przejœæ, proszê. Dziêki.
Dok¹d pani¹ zawieŸæ?
- Nie wiem. - Jak to?
Proszê wsiadaæ.
To by³ pan Fielding!
- I pani Moore! - Pani Moore!
Pani Moore! Pani Moore!
Czemu pani go oskar¿y³a, ¿eby póŸniej siê wycofaæ?
- Mogê byæ pani wdziêczny. - Nie oczekujê wdziêcznoœci.
Zrobi³a to pani z litoœci?
Echo znik³o.
Od tamtej pory wci¹¿ je s³ysza³am.
A mo¿e to wszystko by³o halucynacj¹?
Mam wra¿enie, ¿e McBryde pani¹ egzorcyzmowa³.
Kaza³ krok po kroku odtworzyæ zdarzenia.
I nagle siê pani za³ama³a.
S¹dzi pan, ¿e ujrza³am ducha?
Nie.
- Pani Moore wierzy w duchy. - Jest starsz¹ kobiet¹.
Chcia³em powiedzieæ, ¿e na staroœæ...
...nie chcemy wierzyæ, ¿e œmieræ to koniec.
Ale to jest koniec.
Obawiam siê, ¿e tak.
Ja tak¿e.
Ranjit!
S³u¿¹cy wyszed³. Zrobiê herbatê.
Przepraszam na chwilê.
O, rany.
"Annie Blair, wspó³pasa¿erka."
Ju¿ jej nie zobaczê.
- Witam Godbole. - Wróci³ pan.
Tak.
Jutro wyje¿d¿am do Kaszmiru obj¹æ stanowisko...
...ministra oœwiaty.
Przyszed³em siê po¿egnaæ.
Tak?
Proszê wejœæ.
Dziêkujê.
Panno Quested.
Chcia³em podaæ mój nowy adres...
...i zaprosiæ pana w odwiedziny.
Widzia³ pan Himalaje?
Nie.
- Dotar³y do nas z³e wieœci. - Przykro mi.
- Pani Moore? - Tak.
- Na pañski adres? - Tak.
- Czemu zadepeszowano do pana? - Nie wiem.
- Panie Fielding, oœmielam siê zauwa¿yæ... - Godbole, bior¹c pod uwagê okolicznoœci...
...wydaje mi siê, ¿e nie jest to pora na tak¹ rozmowê.
Przykro mi, Godbole, panna Quested jest niedysponowana.
Oczywiœcie, jednak...
Zapewne pani Moore wspomnia³a komuœ o mnie.
Bez w¹tpienia, Heaslop te¿ dostanie depeszê.
- Rozumiem. - Azizowi powiem jutro.
Dziœ bêdzie pewnie œwiêtowa³ zwyciêstwo u Hamidullaha.
Nie chcê go martwiæ.
S³ysza³ pan o odszkodowaniu?
- Odszkodowaniu? - Amritrao ¿¹da 20,000 rupii odszkodowania od...
20,000?
Plus koszta.
Kto by pomyœla³, ¿e Aziza ocali jego wróg?
Co teraz, panie Fielding?
- Aziz. - Proszê wejœæ.
Có¿... to pana wielki dzieñ.
Wreszcie wygl¹dam jak Hindus.
Gdzie ona jest?
Zabra³em j¹ do siebie.
Dlaczego?
Nie mia³a siê gdzie podziaæ.
Czy¿by?
Mia³a iœæ do Heaslopa? Do Torntonów?
Mia³a za sob¹ ca³y brytyjski autorytet.
Ale gdy zrozumia³a swój b³¹d, rozbi³a go w py³.
Ja bym nie œmia³.
Mogê usi¹œæ?
Proszê.
Co pan zamierza?
Mam zamiar œwiêtowaæ zwyciêstwo z ogniami i muzyk¹.
Cieszê siê. Ale co póŸniej? Jest ju¿ po wszystkim.
Poszukam nowej pracy...
...wiele mil st¹d w kraju Hindusów poza brytyjsk¹ w³adz¹.
A pan?
Pojadê do Anglii na d³ugi urlop.
Odp³ynie pan razem z ni¹?
Nie.
Nie mogê wyjechaæ przed koñcem roku.
Ona czeka na pierwsze wolne miejsce.
Rozumiem.
- Proszê pos³uchaæ. - S³ucham.
Wed³ug Godbole, ¿¹da pan 20,000 rupii odszkodowania.
Plus koszta.
Nie chcê, ¿eby spad³ na ni¹ kolejny cios.
A co ze mn¹? Aresztowano mnie, odczytywano prywatne listy.
A McBryde obmacywa³ zdjêcie mojej ¿ony.
Bo tej Angielce s³oñce odebra³o rozum?
Wiem o tym.
A ja wiem o co pan poprosi.
O to, ¿ebym zwolni³ j¹ z zap³acenia 20,000 rupii. Tak?
Jeœli siê zgodzê, Anglicy powiedz¹...
"Oto Hindus, który prawie okaza³ siê d¿entelmenem.
I gdyby nie kolor skóry, moglibyœmy go nawet przyj¹æ do klubu."
Czy po to pan przyszed³?
Proszê odpowiedzieæ.
Wy Anglicy zawsze trzymacie razem.
Nie chcê was wiêcej znaæ.
Nikogo!
Powiedz pan jej, niech zatrzyma pieni¹dze.
Niech sobie kupi mê¿a! Powiedz pan jej...
Patrz!
Pojedzie pan ze mn¹?
Raczej nie.
Co za zaszczyt, profesorze.
- Coœ siê sta³o? - Nie, nie.
Przybêd¹ dziœ wieczór do hotelu.
Od dawna pan o tym wiedzia³?
Miesi¹c.
Mo¿e dwa.
- Czemu mi pan nie powiedzia³? - Nie ka¿dy jest gotów na ka¿d¹ wieœæ.
Co to znaczy?
Pan Fielding pisa³ do pana listy. A pan je dar³.
Zgadza siê.
No w³aœnie.
"Drogi doktorze Aziz, mam wiadomoœæ.
Poœlubiê znan¹ panu osobê."
To pok³osie g³upiego eksperymentu.
Ale teraz mam nowe ¿ycie. Z dala od Anglików.
Pojecha³bym ich przywitaæ.
Ale przez najbli¿sze trzy dni, wzywaj¹ mnie powinnoœci religijne.
On tu jedzie do pana.
Co by³o to by³o, niech pan siê nimi zajmie.
Proszê wybaczyæ, ale mam doœæ zajmowania siê pann¹ Quested.
Zatrzymajmy siê na moment.
Musimy jechaæ.
Jesteœmy, Sahib.
Halo!
Aziz.
Wreszcie pana widzê.
Wszêdzie pana szuka³em.
Akbar! Jamila!
To pañskie dzieci?
Tak.
Godbole tu pana przys³a³?
Minister oœwiaty mówi tylko to co musi.
Powiedzia³ tylko, ¿e szkole im. Jerzego V nie by³o dane powstaæ.
Mia³em j¹ zwizytowaæ.
Tak czy owak jestem.
Wizytujê szko³y w ca³ym kraju.
Byliœmy w Chandrapore.
Ale w pañskim domu otwarto sklep.
Turton odszed³ na emeryturê. Callendara siê pozbyto.
Hamidullah pana pozdrawia.
To on mnie tu skierowa³.
Pisa³em na adres Godbola.
Czemu pan nie odpowiada³?
Poœlubi³ pan mojego wroga. Okrad³ mnie.
Aziz, zdziwi pan siê.
Jak to?
Moj¹ ¿on¹ jest córka pani Moore.
- Stella? - Stella.
Zapozna³a nas panna Quested.
Ale¿ gafa.
Gdzie ona jest?
W hotelu. Pozna pan j¹ jutro.
Nie mo¿e siê zbytnio przemêczaæ.
Nosi pañskie dziecko?
Tak.
Wiêc pañskie nazwisko nie zginie.
Otó¿ to.
Pani Moore.
Pani Moore!
Stella wierzy, ¿e kl¹twa Marabaru zosta³a zdjêta...
...ja tak¿e.
Droga panno Quested.
Dziœ mamy œwiêto œwiate³...
...i piszê z proœb¹ o wybaczenie.
Musia³o min¹æ wiele czasu, abym doceni³ pani odwagê.
Dziêki pani, ¿yjê tu szczêœliwie z moimi dzieæmi, zamiast przebywaæ w wiêzieniu.
Tak¿e dziêki pani, chcê czyniæ dobro wszystkim dooko³a.
Richard i Stella wyjechali dziœ rano.
¯egnaj.
Nie s¹dzê, bym ich jeszcze kiedykolwiek zobaczy³.